Nguyễn Văn Trung – nghệ nhân tâm huyết “giữ lửa” truyền nghề

Về làng nghề mây tre đan nổi tiếng có truyền thống từ lâu đời ở làng Phú Vinh, chúng tôi có cơ hội được trò chuyện cùng với nghệ nhân Nguyễn Văn Trung (SN 1953, ở xã Phú Nghĩa, huyện Chương Mỹ, Hà Nội) – người vẫn được người ta gọi với biệt danh “Người nghệ nhân có đôi bàn tay quý hơn vàng.”

Tâm huyết với nghề truyền thống

Tiếp nối truyền thống gia đình, từ năm lên 10 tuổi, ông Trung đã biết làm nghề thủ công. Nhưng sau một cơn bạo bệnh ông bị liệt mất đôi chân không thể đi lại bình thường. Thế nhưng, ông không chỉ vượt lên số phận, mà còn tâm huyết “giữ lửa” truyền nghề và quảng bá sản phẩm mây đan tre Việt Nam ra thế giới. Sau những nỗ lực, sự dày công và rèn luyện của đôi bàn tay, người nghệ nhân này đã chế tác ra được những sản phẩm đầy tinh tế và khéo léo.

Trò chuyện với nghệ nhân Nguyễn Văn Trung, chúng tôi càng thấu hiểu ông là một con người có nhiều trải nghiệm. Ông nắm rõ, tường tận từ lịch sử, nguồn gốc đến những giai đoạn thăng, trầm, phát triển của làng nghề mây tre đan, nơi ông sinh ra, lớn lên và trở thành người nghệ nhân tài hoa như bây giờ. Ông có thể ngồi kể cho chúng tôi nghe từ truyền thống của cha ông, từ thời người Hoa đặt tên cho làng ông là Phú Hoa Trang, rồi đến những thời kỳ sản phẩm thủ công, mỹ nghệ của làng ông được đem bán ở chợ Đồng Xuân, được người Pháp yêu cầu đặt hàng mua tất cả các
sản phẩm…

Ông Trung cho hay trong những năm 1987-1989, bối cảnh nền kinh tế thị trường bắt đầu mở cửa, xóa bỏ bao cấp, hầu hết các HTX bị xóa sổ khiến nhiều người dân lâm vào tình cảnh vô cùng khó khăn. Trước cảnh làng nghề Phú Vinh – cái nôi của mây tre đan truyền thống – sắp bị giải tán, ông mang trong mình một nỗi đau đáu và trăn trở bởi cuộc sống, công việc của biết bao người giờ biết phải làm sao? Thời điểm năm 1990, ông đang công tác ở ĐH Mỹ nghệ Hà Tây, quyết tâm giữ lấy làng nghề, nghệ nhân Trung đã xin nghỉ việc, về tập hợp, thành lập tổ thợ chuyên sáng tác, trang trí nội thất, sản xuất các sản phẩm mây tre đan.

Mang sản phẩm Việt đến với quốc tế

Cuộc sống có những lúc thật bế tắc, ông phải vay mượn, rồi dùng cả lương của mình để nuôi sống những người thợ. Nhưng với lòng kiên trì và sự yêu nghề đó, mấy tháng sau những sản phẩm mây, tre đan của làng Phú Vinh bắt đầu lọt vào tầm mắt của du khách Đài Loan. Họ rất thích những sản phẩm do những người thợ thủ công này làm ra. Ông Trung cho biết thêm: “Cái thời năm 1991 tôi phải vay thêm gần 40 triệu đồng để đầu tư các mẫu mới, từng bước thay đổi mẫu mã rồi tăng giá cả của sản phẩm. Cũng từ đó mà những sản phẩm thủ công mỹ nghệ bắt đầu đến được với người nước ngoài. Người làng Phú Vinh lại có thêm nhiều công ăn, việc làm.”

Tuy nhiên công việc làm ăn không phải khi nào cũng mưa thuận gió hòa, năm 1993, hợp đồng mua hàng của một công ty bên Đức với xưởng của ông bị đổ vỡ. Điều này như một cú sốc giáng xuống xưởng của ông. Nợ nần cùng với những sản phẩm thủ công dư thừa, ông cứ thế ngày qua ngày phải bán đổ bán tháo. Phải mất thời gian gần nửa thập kỷ công việc của ông Trung và các công nhân mới đỡ lao đao. Ông Trung phải tự đi ra nước ngoài tìm đầu ra cho sản phẩm. Bao lần ông đã phải mang đồ thủ công, mỹ nghệ do những người thợ làng mình làm ra đi khắp các nước Đức, Nhật Bản rồi Pháp để bán. Cũng từ những lần bán hàng rong ở nước bạn mà sản phẩm mây tre đan của ông tìm được đường vào các hội chợ để quảng bá sản phẩm.

Hỗ trợ đào tạo nghề cho gần 1.000 người khuyết tật

Năm 2005, nghệ nhân Nguyễn Văn Trung thành lập Công ty TNHH Mỹ nghệ Hoa Sơn đưa những người nghệ nhân trong làng tập trung lại để sáng tạo ra các mẫu mã sản phẩm mới. Do ảnh hưởng khủng hoảng của nền kinh tế thế giới nên thị trường có nhiều biến động, mặt hàng thủ công mỹ nghệ nhất là mây tre đan bị giảm rõ rệt, nhiều người đã phải bỏ nghề. Năm 2007 ông thành lập Trung tâm Dạy nghề tư thục Mây tre đan Phú Vinh được UBND thành phố Hà Nội phê chuẩn. Với những sự sáng tạo không ngừng, cải tiến các sản phẩm thủ công mỹ nghệ của mình, ông vừa học làm, vừa viết thêm giáo trình dạy làm thủ công. Các sản phẩm mây tre đan cũng được nhiều bạn bè quốc tế ưa chuộng và đặt hàng. Ban đầu trung tâm chỉ có 50 người là người làng Phú Vinh, sau đó trung tâm ngày càng có thêm nhiều người học nghề, ông còn dạy việc ở nhiều nơi như Hà Tĩnh, Vĩnh Phúc, Hà Giang…

Đáng chú ý, ông Trung còn dành thời gian để đào tạo nghề cho những người khuyết tật. Có những lúc ông còn vay tiền mua nguyên liệu cho những người này làm việc. Thời gian đào tạo việc cho người bình thường khoảng 3 tháng, nhưng người khuyết tật thì phải gấp đôi thời gian hoặc lâu hơn thế nữa. Không những thế ông còn mua hàng, tạo đầu ra cho những sản phẩm này. Người nghệ nhân này động viên nếu người khuyết tật mà chịu khó làm thì cũng sẽ dư ăn thừa mặc. Đến nay con số người khuyết tật được ông hỗ trợ đào tạo và dạy việc cũng đã lên tới gần 1.000 người.

Ông chia sẻ: “Đã từng trải qua những khó khăn, vất vả, hơn nữa lại là người khuyết tật nên tôi rất muốn giúp đỡ, tạo điều kiện để những khuyết tật khác được hòa nhập, trở thành người có ích cho xã hội. Tàn nhưng không phế.”

( Theo laodong.vn )

 

 

 

 

 

 

 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *